Najważniejsze zalety i wady lokat bankowych

Trudna sytuacja gospodarcza, rosnące bezrobocie, kosztowne utrzymanie i wysokie podatki, to wszystko negatywnie odbija się na portfelach obywateli. Taka sytuacja nigdy nie jest łatwa i nakazuje poważnie zastanowić się nad przyszłością i zabezpieczyć w razie nieprzewidzianych wydarzeń. Najrozsądniejszym sposobem, który pozwoli z ulgą spojrzeć w przyszłość, jest oszczędzanie. Instytucje finansowe udostępniły swoim klientom szereg instrumentów oszczędnościowo-inwestycyjnych, które pozwalają w realny sposób zarobić na ulokowanych oszczędnościach.
 

Wyróżnić można między innymi obligacje Skarbu Państwa, czy też konta oszczędnościowe, które pomimo nieistniejącego ryzyka nie cieszą się zbyt dużą popularnością. Na rynku finansowym dostępne są także fundusze inwestycyjne, rachunki maklerskie czy kontrakty terminowe, jednak pomimo kuszących perspektyw solidnego zysku, istnieje także ryzyko w postaci utraty wniesionego kapitału, co także sprawia, że nie są częstym wyborem wśród klientów poszukujących instrumentów oszczędnościowych. Zdecydowanie najpopularniejszym produktem oszczędnościowo-inwestycyjnym jakie oferują banki są lokaty, głównie ze względu na ich dostępność na rynku, łatwość założenia i bezpieczeństwo kapitału. Podobnie jak inne aparaty finansowe, tak i ten produkt posiada zarówno swoje mocne i słabe strony, o których warto wiedzieć przed podpisaniem umowy.

Zalety lokat bankowych

Lokaty bankowe założyć można zarówno z oprocentowaniem stałym, jak i zmiennym i w przypadku tego pierwszego niewątpliwym plusem jest możliwość określenia z góry potencjalnego zysku. Wystarczy tylko wziąć pod uwagę aktualne oprocentowanie lokat, częstotliwość kapitalizacji odsetek, długość umowy, oraz wysokość depozytu. Dużą zaletą jest także bezpieczeństwo środków powierzonych bankowi, które nie są obarczone żadnym ryzykiem strat, nad czym czuwa Bankowy Fundusz Gwarancyjny i zwraca klientowi środki nawet w przypadku niewypłacalności banku. Warta podkreślenia jest także łatwość zawarcia umowy, brak skomplikowanych procedur, a także duża dostępność dla klienta i szeroki wachlarz ofert dostosowanych do indywidualnych potrzeb.

Istotne wady lokat

Jedną z najistotniejszych ujemnych cech jakie posiadają depozyty terminowe, jest ich oprocentowanie. Nawet najlepsze lokaty nie oferują klientom atrakcyjnych oprocentowań, co powoduje, że tylko naprawdę duże depozyty dadzą szansę na solidny zysk. Kolejny minus, to konieczność zamrożenia kapitału na czas trwania umowy, gdyż wcześniejsze podjęcie pieniędzy praktycznie zawsze skutkuje utratą odsetek, a więc brakiem jakiegokolwiek zysku. Pamiętać należy także, że lokaty bankowe obciążone są 19% podatkiem, który należy uwzględnić przy wyliczaniu potencjalnych zysków, gdyż o taką kwotę będą pomniejszone naliczone w trakcie umowy zyski.

Dlaczego pieniądze w Polsce są tematem tabu?

Gdybyśmy zrobili na ulicy ankietę na temat tego, na które tematy nie powinniśmy rozmawiać z rodziną przy stole, okaże się, że oprócz poglądów politycznych i religijnych, wiele osób wskaże na finanse. Co jest przyczyną takiego stanu rzeczy?

Polacy kojarzą rozmowy o pieniądzach wyłącznie z narzekaniem na ich brak. Nie lubimy więc nikogo o nie pytać ani sami nie opowiadamy o swoich zarobkach i wydatkach. Pytanie o wysokość wynagrodzenia wciąż uznawane jest za bardzo niegrzeczne i nietaktowne. Tak samo traktuje się pytania o czyjeś zadłużenie. To przykre, że wstydzimy się podejmowania tematyki finansowej z rodziną i znajomymi, gdyż bez tego nie możemy dzielić się z nimi swoją wiedzą i doświadczeniami. Często mogłoby się okazać, że ktoś bliski jest w stanie doradzić nam np. jak wyjść z nadmiernego zadłużenia. Jest to możliwe jednak tylko wtedy, gdy zdecydujemy się, aby z nim o tym porozmawiać.

Niepokojącym zjawiskiem jest również fakt, że rodzice nie chcą pokazywać dzieciom w jaki sposób planować wydatki i na czym polega oszczędzanie. Niekiedy zdarza się, że nie robią tego, ponieważ sami nie posiadają tej wiedzy. Nikt im jej nie przekazywał, więc teraz jako dorośli ludzie borykają się z licznymi długami albo nie potrafią kontrolować domowego budżetu. W ten sposób koło się zamyka, gdyż dzieci najprawdopodobniej powielą błędy swoich rodziców. Ich finanse osobiste nie będą więc w dobrej kondycji. Jeżeli jednak pieniądze są takim samym tematem jak pytania o szkołę i stopnie, dzieci traktują takie rozmowy jak coś zupełnie normalnego. Chętnie powiększają wtedy swoją wiedzę na ten temat, zaczynają oszczędzać na wymarzoną grę komputerową czy chcą poznawać sposoby na pomnażanie kapitału. Zachęcenie dzieci do zagłębiania się w dziedzinę finansową daje rodzicom szansę na zapewnienie im lepszej przyszłości.

Nie wstydźmy się więc mówić o finansach. Nie wszyscy będą chcieli podjąć z nami ten temat, jednak na pewno znajdziemy osoby, które z chęcią nam doradzą lub podzielą się swoimi doświadczeniami. Pamiętajmy, że nawet jeśli nie zarabiamy wiele, zawsze możemy poznać możliwości, które pozwolą nam na oszczędzanie lub zwiększenie comiesięcznych przychodów.

Kapitalizacja odsetek wpływa na zysk z lokaty bankowej

Każdy rodzaj lokaty działa na zasadzie kapitalizacji odsetek. Kapitalizowanie ich jest sposobem oprocentowania lokat. Różne typy depozytów kapitalizuje się inaczej, co przekłada się na konkretne zyski. Im dłuższa lokata i im więcej okresów kapitalizacji odsetek posiada, tym więcej można zarobić.

Jak wygląda kapitalizacja odsetek?

Kapitalizacja odsetek jest to proces, który polega na dopisywaniu przez bank odsetek do wpłaconego kapitału. Proces ten odbywa się tak często, jak opiewa na to umowa lokaty. Kapitalizacja może więc mieć miejsce raz w roku, dwa razy i więcej. Wszystko zależy od tego, z jakim rodzajem lokaty ma się do czynienia. Przykładowo zakładając lokatę miesięczną z miesięczną kapitalizacją odsetek, bank je kapitalizuje po zakończeniu trwania tej lokaty, czyli po miesiącu czasu. Jeśli lokata zostaje automatycznie odnowiona, to następna kapitalizacja również następuje po miesiącu czasu, ale odsetki kapitalizuje się już od wyższej kwoty, a dokładnie od kwoty z wcześniej wypracowanymi odsetkami. Proces taki ma miejsce co miesiąc, oczywiście jeśli tylko lokata jest odnawiana. Zasada kapitalizacji odsetek jest prosta. Odsetki dopisuje się do złożonego depozytu, przez co się on zwiększa. Przy następnej kapitalizacji odsetki dopisuje się już do większej kwoty, co w rezultacie przynosi większe zyski. Jeśli kapitalizacja odsetek na lokacie terminowej ma miejsce często, to następuje zjawisko, które nosi miano procentu składanego. Jest to bardzo ważna wiadomość. Procent składany ma miejsce wówczas, gdy doliczanie zysków ma miejsce minimum dwa razy w czasie trwania lokaty. Jeśli lokata terminowa mówi o dopisaniu odsetek na koniec jej trwania i nie zostaje odnowiona, to nie ma mowy o procencie składanym.

Procent składany ma wpływ na zyski z lokaty

Wiele osób zakładających lokatę terminowa skupia się wyłącznie na wysokim oprocentowaniu, który pozwoli wypracować konkretne zyski. Tymczasem podpisując umowę należy prześledzić szczegółowo jej warunki i przede wszystkim warto zwrócić uwagę na okresy kapitalizowania odsetek przez bank. Co z tego, jeśli bank zaproponuje wyższe oprocentowanie całego okresu lokacyjnego, jeśli uśrednione oprocentowanie w skali roku wyniesie niewielki poziom, np. 2%. Okazuje się, że oprocentowanie lokaty jest ważne, ale nie najważniejsze. Mając niewielki procent, ale wiele okresów kapitalizacji odsetek, można wypracować większe zyski. Procent składany jest bardziej wartościowym rozwiązaniem w lokatach terminowych, niż sugerowane wysokie oprocentowanie, które w rzeczywistości wysokim wcale nie jest. Zamiast dać się zwabić „promocyjną” lokatą z wysokim procentem, warto zapytać bank, jak często ten procent będzie kapitalizowany. Jeśli bank da ofertę z wysokim procentem i częstymi okresami jego kapitalizacji, to można mówić o korzystnym produkcie wartym zastanowienia.

Niewiele osób ma świadomość tego, jakie czynniki wpływają na zyski z lokaty. Częstotliwość naliczania odsetek jest właśnie jednym z takich czynników, które decydują o tym, ile kto zarobi i w jakim czasie.

Wybrać stałe czy zmienne oprocentowanie lokat bankowych?

Kwestia oprocentowania lokaty to niezwykle ważny element biorąc pod uwagę przyszłe zyski z zainwestowanego kapitału. Choć oprocentowanie najczęściej kojarzy nam się z kredytami bankowymi, również w przypadku lokat ma ono ogromne znaczenie. Różnica między lokatami i kredytami odnośnie oprocentowania jest jednak zasadnicza. Biorąc pożyczkę to bank narzuca kredytobiorcy reguły, na jakich zostanie ona przyznana – w tym oprocentowania. Natomiast inwestor decydujący się na lokatę bankową ma dość swobodną możliwość jej wyboru – choćby ze względu na oprocentowanie lokat: stałe lub zmienne.

Lokata bankowa to dość specyficzny produkt bankowy. Jej mechanizm jest bowiem odwrotny niż w przypadku kredytu bankowego. W przypadku lokaty bowiem to klient udziela niejako „pożyczki” bankowi, a ten po skończeniu okresu umowy oddaje włożony kapitał wraz z należnymi odsetkami. Stanowi to powszechny sposób na pomnażanie zgromadzonych przez inwestorów oszczędności. Warto podkreślić, że sposób bezpieczny. Lokata bankowa to bowiem jeden z najbardziej przyjaznych i bezpiecznych inwestycji na rynku. Dlaczego? Bowiem jeśli wybierzemy lokatę z oprocentowaniem stałym, już na samym starcie będziemy wiedzieć jakie zyski nam ona przyniesie. Czy zatem stałe oprocentowanie jest lepsze od zmiennego? Z całą pewnością jest bezpieczniejsze, ale nie dla każdego oznacza to, że jest ono lepsze. Najlepsza lokata to taka, która przynosi zyski, a o zyskach decyduje oprocentowanie.

Oprocentowanie stałe czy zmienne? 

Kluczową chyba zaletą stałego oprocentowania lokaty jest fakt, że inwestor już w momencie podpisywania umowy wie dokładnie ile wyniesie zysk z włożonego w lokatę kapitału. Dla dużej liczby klientów banku ma to o tyle duże znaczenie, że lubią oni wiedzieć jaką kwotą będą dysponować w przyszłości. Z kolei oprocentowanie zmienne jest dla osób, które lubią małą nutę ryzyka. W przypadku wyboru lokaty z oprocentowaniem zmiennym, inwestor nie wie jakie będą jego zyski. Zna oczywiście poziom oprocentowania na starcie, ale podczas trwania umowy poziom ten może się zmieniać, w zależności od pewnych czynników. Jednym z tych kluczowych jest bez wątpienia zmiana poziomu stóp procentowych.

Oprocentowanie zmienne – na co zwracać uwagę?

Osoby, które myślą o wyborze oprocentowania zmiennego mają małą podpowiedź odnośnie ewentualnego poziomu oprocentowania lokaty. Jak to możliwe? Okazuje się, w sposób dość prosty można przewidzieć kierunek ewentualnych zmian – oczywiście zalety to jak długo będzie trwała lokata. Jak wiemy najważniejszym czynnikiem, który decyduje o wysokości oprocentowania lokat jest wysokość stóp procentowych, która jest ustalana przez Narodowy Bank Polski. NBP z kolei nie jest instytucją, która swoje decyzje opiera na enigmatycznych czynnikach i kryteriach. Decyzje odnośnie wysokości stóp procentowych są podejmowane w oparciu o konkretne tendencje w gospodarce. Są to przede wszystkim inflacja i wzrost gospodarczy. W obu przypadkach możemy być niemal pewni, że stopy procentowe się podniosą. Z drugiej strony, spowolnienie w gospodarce sprzyja obniżaniu stóp. Obserwując te elementy możemy przewidzieć ewentualną wysokość oprocentowania lokat. Oczywiście niczego nie można być pewnym w 100%, bowiem rynek i gospodarka bywają nieprzewidywalne.

Popularne rodzaje inwestycji finansowych

Nie tak dawno temu świat obiegła wiadomość o krachu gospodarczym, zapaści finansowej i globalnym kryzysie. I nie tak dawno temu – wbrew temu, co twierdzili eksperci, specjaliści i czołowi gracze rynków biznesowych – społeczeństwo zaczęło coraz bardziej interesować się finansowymi inwestycjami. Powód był prosty: to właśnie inwestycje dawały gwarancję pełnej płynności finansowej w ciągu nadchodzących lat kryzysu.

Inwestowanie – sposób na zarobek

Najprostszym sposobem na zarabianie pieniędzy w czasach globalnego kryzysu okazuje się bowiem inwestowanie. Oczywiście inwestowanie jako proces przemyślany, kilkukrotnie przeanalizowany i przedyskutowany ze specjalistami, doradcami finansowymi i bankowymi.

Czy to oznacza więc, że w inwestycje finansowe może „bawić” się tylko osoba doświadczona, znająca sytuację rynkową, obyta w świecie finansów i obracająca dużymi pieniędzmi? Wręcz przeciwnie! Obecnie banki niezwykle łakomie patrzą na tak zwanych małych inwestorów, czyli klientów indywidualnych, otwierających lokaty bankowe, konta oszczędnościowe czy próbujących swoich sił na rynku funduszy inwestycyjnych.

Taki inwestor to skarb – zapewnia bankowi stały dochód, zaś zainwestowane przez niego pieniądze, obracane następnie na bankowych kontach, pomagają zarabiać nie tylko samemu inwestorowi, ale i właśnie bankom.

Obligacje, czyli pewny zysk

Jeśli jednak ktoś nie chce, aby w jego finanse miał wgląd bank czy pracownik banku i chciałby utrzymać wysokość własnych zarobków z daleka od oczu finansowej machiny, zawsze zostaje mu kilka innych opcji inwestycyjnych. Jedną z nich są obligacje, w tym najczęściej wybierane (z racji wysokiej gwarancji bezpieczeństwa), obligacje o charakterze skarbowym, a więc emitowane przez Skarb Państwa.

To jedna z najbardziej pewnych – jeśli nie najpewniejsza – forma inwestycji finansowej w dzisiejszych czasach na obszarze Polski. Kupując papiery obligacyjne Skarbu Państwa ma się gwarancję, że po roku, dwóch czy pięciu (lub po innym czasie) zostaną one na pewno odkupione przez właściciela, a my otrzymamy należne nam odsetki i wartość samych obligacji.

Fundusze inwestycyjne wysokiego ryzyka

Płynność finansową zapewniają też inne produkty finansowe dostępne na polskim rynku. Jeden z nich – fundusze inwestycyjne – zapewnia inwestorom bardzo duże zyski, ale jednocześnie oznacza równie wielkie ryzyko porażki. Dla początkujących w tym segmencie rynku osób fundusze są więc produktem bardzo atrakcyjnym, ale i niebezpiecznym. Źle zainwestowane pieniądze, włożone w nieodpowiedni fundusz i niekontrolowane mogą bowiem zwyczajnie przepaść, a my zostaniemy z niczym.

Alternatywa dla depozytów terminowych – co banki zaoferują swoim klientom zamiast lokat?

Spadek stóp procentowych, a co za tym idzie znaczne obniżenie się oprocentowania lokat bankowych, spowodowało odpływ kapitału z depozytów terminowych. Od początku 2013 roku z lokat terminowych zastało wycofane 21 mld zł. Jednak banki nie mogły pozwolić sobie na całkowity odpływ pieniędzy z rachunków bankowych i dlatego zaoferowały swoim klientom nowe produkty.

Poziom stóp procentowych w naszym kraju jest najniższy w historii od 1989 roku. Oczywiście nie pozostało to bez znaczenia dla wysokości oprocentowania lokat bankowych i miało przełożenie na wysokość zysków z depozytów terminowych. Od początku roku można zaobserwować stopniowy spadek oprocentowania, co wiele osób skłoniło do wycofania środków pieniężnych z lokat. Całość oszczędności Polaków utrzymywana w bankach nie zmniejszyła się, a wręcz przeciwnie - wzrosła o 31 mld zł i wynosi grubo ponad 500 mld zł. Z tej kwoty ok. 250 mld zł jest przetrzymywana na lokatach terminowych. W ostatnim miesiącu zanotowano spadek wielkości środków utrzymywanych na lokatach o blisko 21 mld zł. Wniosek jak się nasuwa jest taki, iż pieniądze zgromadzone na lokatach terminowych pozostały w bankach. Większość osób zdecydowała się przesunąć swoje środki na konta oszczędnościowe. Część przetrzymuj oszczędności na rachunkach bieżących czekając na wzrost oprocentowania lokat. Pozostała grupa zdecydowała się na zainwestowanie w rynek kapitałowy i powierzyła swoje oszczędności funduszom inwestycyjnym.

Co zamiast lokat - nowe oferty banków

Nagły odpływ środków z depozytów bankowych mógłby zachwiać systemem bankowym, ponieważ raptowne wycofanie oszczędności spowodowałoby utratę płynności wielu banków. Z tego względu banki coraz częściej decydują się oferować długoterminowe produkty bankowe.

Jednym z nowych rozwiązań na rynku jest program systematycznego oszczędzania. Jako jeden z pierwszych banków zaoferował go BGŻ Optima. Klienci tego banku mogą założyć rachunek oszczędnościowy, na który regularnie przelewane będą środki z konta osobistego. Oprocentowanie konta oszczędnościowego w BGŻ wynosi obecnie 3,5%. Inną propozycję sposobu oszczędzania ma Credit Agricole. Produkt oszczędnościowy oferowany przez ten bank opiera się o regularne oszczędzanie przez okres 5 lat. Środki są oprocentowane według aktualnej stopy WIBOR 3M pomniejszonej o 1,2%. Jednak co pół roku oprocentowanie zwiększa się o ustaloną przez bank wartość. Z kolei Santander Bank postawił na lokaty długoterminowe. Zakładając w tym banku lokatę na okres 2 lat możemy liczyć na oprocentowanie wynoszące 4,1% w skali roku. Nowe oferty długoterminowych produktów oszczędnościowych mają zamiar również przedstawić Millennium Bank oraz ING Bank Śląski. Wszystko wskazuje na to, że będą to pewnego rodzaju programy systematycznego oszczędzania z oprocentowanym kontem bankowym.

Jakie alternatywy dla produktów bankowych?

W ostatnim okresie obserwowany był wzmożony napływ kapitału do funduszy inwestycyjnych co świadczy o dużym zainteresowaniu tą formą inwestowania oszczędności. Przy niskich stopach procentowych, inwestycje na rynku kapitałowym wydają się być atrakcyjną alternatywą dla lokat. Jednak według specjalistów, bankom nie grozi nagły odpływ kapitału i przewiduje się, że depozyty bankowe pozostaną ulubioną formą oszczędzania wśród Polaków. M.in. dlatego, że nie wymagają wielkiej znajomości z dziedziny rynków finansowych. Potwierdzeniem tej tezy są wcześniej przytoczone dane dotyczące przepływu środków pieniężnych z lokat na konta oszczędnościowe.

Proces wyboru lokaty bankowej przez klienta indywidualnego

Oszczędzanie stało się obecnie tematem nie tylko modnym, ale i potrzebnym. Szczególnie wobec perspektywy przewidywanych niewielkich emerytur dla osób będących obecnie na początku swej drogi zawodowej. Jedną z możliwych dróg oszczędnościowych jest ta wykorzystująca lokaty bankowe, choć przynosząca niewielkie w stosunku do produktów inwestycyjnych zyski kapitałowe, to zapewniająca bezpieczeństwo dla posiadanego kapitału. W jaki sposób wybrać odpowiednią lokatę bankową do określonych zadań?

Wybierając lokatę bankową wiele osób skupia swą uwagę jedynie na wartości oprocentowania oferowanego dla danego produktu finansowego. W przypadku osób rozpoczynających oszczędzanie często jest to jedynie wartość nominalna, jaką opisane jest oprocentowanie lokat. Z tego typu podejścia mogą wyniknąć pewne problemy finansowe, których można uniknąć zapoznając się nieco dogłębniej z regulaminami dla lokat bankowych.

Prawdziwy zysk z lokaty bankowej różni się nieco od wartości odsetek naliczonych na podstawie podanego oprocentowania nominalnego. Po pierwsze, wynika to z konieczności opłacenia podatku od dochodów kapitałowych, który wynosi 19 % wartości odsetek. Po drugie efektywne oprocentowanie lokat może być wyższe niż jego wartość nominalna. Powodem jest częstsza kapitalizacja odsetek oraz ich sumowanie się z kapitałem podstawowym lokaty, w związku z czym stanowią one w kolejnym okresie podstawę do naliczania następnych odsetek. Po trzecie, realny zysk nie zawsze da się przewidzieć, co ma związek ze zmianami stóp procentowych na lokatach o oprocentowaniu zmiennym. Ich wybór zresztą nie zawsze jest opłacalny dla klienta. Podjęte ryzyko opłaca się jedynie w sytuacji przewidywanych wzrostów stóp procentowych, dzięki czemu wzrosną także zyski klienta powyżej początkowo wyliczonych kwot.

Ważnym aspektem dla osób wykorzystujących lokaty bankowe jest konieczność utrzymania depozytu na rachunku lokaty do momentu osiągnięcia terminu zapadalności lokaty. Nieprzewidziane okoliczności, które mogą wymagać wycofania kapitału z banku mogą być przyczyną strat finansowych ze względu na utratę odsetek, a w przypadku lokat inwestycyjnych, także części początkowo wpłaconego kapitału. Warto zatem rozważyć swoją sytuację finansową, a w przypadku braku możliwości dywersyfikacji swego portfela inwestycyjnego na produkty o dużej i małej płynności finansowej, rozważyć możliwość wykorzystania nieco mniej rentownych lokat bankowych, lecz umożliwiających wycofanie kapitału wraz z naliczonymi do określonego momentu odsetkami. Takie możliwości oferują między innymi lokaty progresywne, oraz niektóre tradycyjne lokaty bankowe.

Wiele instytucji finansowych łączy obecnie najlepsze lokaty z koniecznością posiadania bieżącego rachunku bankowego. Oferty wiązane mogą wydawać się atrakcyjne, konieczne staje się jednak dokładne zapoznanie z cennikiem opłat, tak dla lokaty bankowej, jak i dla konta bankowego. Opłaty za prowadzenie rachunku bankowego, obsługę karty płatniczej, przelewy, czy prowizje od określonych czynności, sumarycznie mogą znacznie przekroczyć wartość odsetek oferowanych przez wybraną lokatę, a realny zysk z inwestycji przy niewielkiej wartości zdeponowanych oszczędności może okazać się wręcz stratą finansową.